हानिकारक ‘जंक फुड’ बहिस्कार अभियान संचालन हुने – जनचेतनाको लागि सेयर गरौ

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

काठमाडौँ – जनस्वास्थ्य सरोकारमा आ’व’द्ध विज्ञहरूले पत्रु खाना (जङ्क फुड)  ब’हि’स्कार सम्वन्धी स’चेतना अभियान संचालन गर्ने भएका छन्। नेपाल जनस्वास्थ्य प्रतिष्ठानले आयोजना गरेको कार्यक्रममा नेपाली समाजमा पत्रु खाना ज’ङ्क फुड अत्यधिकरुपमा सेवनका कारण सबै भन्दा बढी मात्रामा बालबालिकाको स्वास्थ्यमा ग’म्भी’र असर पारिरहेको भन्दै उनीहरुले स’चेतना अभियान चलाउन लागेको कुरा पत्रकार सम्मेलन मार्फत घो’ष’णा गरेका हुन्।

जंकफुडमा पोषण तत्व अत्यन्त कम हुने र तिनलाई लामो समय जोगाउन प्रिजभेटिभको रुपमा प्रयोग हुने घा’त’क रसायन शरीरका लागि निकै हा’निका’रक हुनेकुरा अ’नुसन्धानले समेत देखाएको उनीहरूको दावि छ ।जनस्वास्थ्य सचेतना अभियन्ताका रुपमा सुपरिचितच डा.अरुणा उप्रेतीले जं’कफुड उपयोग र प्रोत्साहन गर्ने प्रवृत्तिलाई रोक्नुपर्ने बताइन् । ‘बजारमा पाइने आलु चिप्स , चाउचाउ, पेय पदार्थ जस्ता अस्वास्थ्यकर खानेकुरा उपभोग र बढावा दिने प्रवृत्ति रोक्न जरुरी छ,’ उनले भनिन्, जंकफुड भन्दा परम्परागत खानाले हाम्रो शरीरलाई आवश्यक पर्ने पोषण प्राप्त हुन्छ ।’

डा. उप्रेतीले पत्रु खानाको समस्या नेपालको मात्र नभएर विशित देशहरुमा समेत रहेको उनले बताइन्। बालबालिकाको शारीरिक र मानसिक विकासका लागि उनीहरूलाई पत्रु खानाबाट टाढै राख्नुपर्ने उनले बताइन्।उनले भनिन्, ‘नेपालमा पखाला लागेको समयमा र सुत्केरीलाई चाउचाउको सुप खुवाउनु पर्छ भन्ने अवधारणा छ। उसरी चाउचाउ खाँदा उनीहरुलाई आफू माथि हुने असरबारे अनविज्ञ हुन्छन्।’

यस्तै जनस्वास्थ्य विज्ञ डा.महेश मास्केले पछिल्लो समय जैविक खानालाई प्रोत्साहन गर्नु पर्ने समयमा पत्रु खानालाई उक्साहट दिने गरको बताए। उनले भने,‘हामी पनि कहिले काही स्वादका लागि हामीलाई हानी हुने पत्रु खाना खान्छौँ। तर त्यसलाई रोक्न आफैबाट परिवर्तन गर्न जरुरी छ। पत्रु खानालाई बहिस्कार गर्नु सजिलो छैन। यो कुनै औषधि प्रिस्क्राइब गर्ने वा सुई लगाइदिने जस्तो सरल काम होइन।’

पत्रु खाना बहिस्कारका लागि सबै भन्दा पहिला समाजको सोच बदल्न जरुरी रहेको उनले बताए। उनका अनुसार विभिन्न कारणले मानिसहरु चाहेर पनि आफ्नो व्यवहार परिवर्तन गर्न सकिरहेका छैनन्।त्यसैगरी कार्यक्रममा बोल्दै डा. रिता थापाले पछिल्लो समय सर्ने भन्दा पनि नसर्ने रोगको बढ्दै गएको ‘नसर्ने रोग आफ्नै बानी बेहोराबाट मात्र उत्पन्न हुन्छ।’

उनका अनुसार नेपालमा नसर्ने रोग बालबालिकामा धेरै देखिन थालेको छ। जसको मुख्य कारण भनेकै पत्रु खाना भएको उनको भनाइ छ। यस्ता खानो कुराले आफ्नो बालबालिकामा कस्तो असर पर्छ भन्ने कुरा जान्न अत्यन्तै जरुरी छ।उनले भनिन्,‘अभिभावकले सजिलो र स्वादिलो भन्दै मःमः चाउचाउ, चाउमिन, कोक जस्ता खाने कुरा तथा पेय पदार्थ खान दिने गरेको पाइन्छ। जसले गर्दा बालबालिकालाई कलिलै उमेरमा विभिन्न रो’गको सिकार हुनु परेको छ।’

बाहिरको खाने कुरा मःमः चाउमिन, कुरकुरे भन्दा आफ्नै भान्सामा पाकेका खाने कुरा रोटी, तरकारी, चना, चिउरा र मकै, भटमास, अण्डा जस्ता खाने कुरामा खान विज्ञहरुले आग्रह गरेका छन्। ८ जना चिकित्सकहरुले पत्रु खानावि’रु’द्ध अभियानका लागि ह’स्ताक्षर समेत गरेका छन्।

‘नेपालमा फेरी ८ रेक्टर भन्दा ठूलो भूकम्प जाने सम्भावना, सतर्क रहन आग्रह’ – अध्ययन प्रतिवेदन
नेपालमा ठूलो भूकम्प जाने सम्भावना रहेको भन्दै वैज्ञानिकहरूले सु’रक्षित र बलि’यो बासस्थान निर्माणको आह्वान गरेका छन् । भारतीय वैज्ञानिकहरुले हिमालय क्षेत्रसहित नेपालमा भूकम्पको जो’खिम रहेको दाबी गरेका छन् ।

जवाहरलाल नेहरू सेन्टर फर एड्भान्स साइन्टिफिक रिसर्चका लागि भूगर्भविद् सीपी राजेन्द्रको नेतृत्वमा गरिएको भौगर्भिक अ’नु’सन्धा’नले यस्तो निष्कर्ष निकालेको हो । तीन वर्ष लगाएर गरिएको अनु’सन्धानले भारतको उत्तराखण्ड र नेपालको पश्चिम क्षेत्रमा निकट भविष्यमा ठू’लो भूकम्प जान सक्ने देखाएको छ ।

‘दक्षिण एसियाको मध्य हिमालय क्षेत्रमा भविष्यमा जुनसुकै समय ८ दशमलव ५ म्याग्निच्युडसम्मको भूकम्प जान सक्छ,’ अध्ययन प्रतिवेदनमा भनिएको छ, ‘नेपालको पश्चिमी हिमाली क्षेत्र र भारतको उत्तराखण्ड क्षेत्रमा ठूलो भूकम्पको सम्भावना छ ।’

जियोलोजिकल सर्भे अफ इन्डियासँग भएको भूबनोटको तथ्यांक तथा त्यसको संरचनागत नक्सा, गुगल अर्थ तथा भारतीय स्पेस एजेन्सी आईएसआरओले भूउपग्रहबाट खिचेका तस्बिरको सहयोगमा भूकम्पीय जोखिमको अध्ययन अनुसन्धान गरिएको हो ।

भूकम्पको पछिल्ला प्रवृत्तिबारे अनुसन्धान गरिरहेको अमेरिकाको युनिभर्सिटी अफ कोलोराडोका भूगर्भ्विद् प्राध्यापक रोजर विल्हमले भारतीय वैज्ञानिकको यो अनुसन्धान तथ्यपरक रहेको दाबी गरेका छन् । उनले हिमालय क्षेत्रमा ८ दशमलव ५ म्याग्निच्युडको भूकम्प जानेमा कुनै शंका नरहेको दाबी गरे ।

गोरखा भूकम्पपछि हिमाली क्षेत्रको भौगर्भिक अध्ययन तथा विगतका भूकम्पहरुको इतिहास अध्ययन गरेका भूगर्भविद् विल्हमले हिमालय क्षेत्रमा ठूलो क्ष’ति पुग्ने गरी भू-कम्प को सम्भावना रहेको बताएका छन् । उनले गोरखा भूकम्पलाई हिमाली क्षेत्रको वि’नाश’कारी भूकम्प नभएको बताएका छन् ।

‘सबैभन्दा बढी वि’ना’श’कारी हुने अनुमान गरिएको भूकम्पबाट चाहिँ १० लाखसम्म मानिसको ज्या’न जा’न सक्छ,’ उनले भने, ‘सरकारले यस्तो वि’पत्तिको रोकथाम गर्न चाँडै नै भवनलाई बलियो बनाउने अभियान नै चलाउनुपर्छ ।’

काठमाडौंको ठूल्ठूला अपार्टमेन्टमा बस्ने डराएका छन् । ०७२ सालकै भूकम्पले ती अपार्टमेन्ट सुरक्षित छैनन् । यदि बुधबारको भन्दा ठूलो स्केलको भूकम्पको धक्का आए काठमाडौंका अधिकांश अपार्टमेन्टको अवस्था ना’जुक हुने देखिन्छ ।

Comments

comments

सम्बन्धित शीर्षकहरु