बाजुरामा हिउँमाथि विद्यार्थीको पढाई

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

गत साताको हिमपातका कारण बाजुराको हिमाली क्षेत्रका दर्जन बढी विद्यालयको पढाई प्रभावित भएको छ। हिमपातले जिल्लाका हिमाली गाउँपालिका, बुढिनन्दा नगरपालिका, बडिमालिका नगरपालिका र गौमुल गाउँपालिकामा रहेका अधिकांश विद्यालयको पढाई प्रभावित भएको हो।

वर्षासंगै तीन दिन सम्मको लगातारको हिमपातका कारण पठनपाठनमा समस्या भएको बडिमालिका नगरपालिका ७ को सरस्वती आधारभुत विद्यालयका शिक्षक बलबहादुर रोकायाले बताए। तैपनी विद्यार्थीहरुको पढाई छुट्ने भएकाले जसोतसो गरेर भएपनि अध्यापन जारी राखिएको जनाए।

विद्यालयको आर्थिक स्थिती कमजोर भएका कारण कक्षाकोठाको व्यवस्थापनमा समेत समस्या भएको प्रधानाध्यापक हस्त बहादुर धामीले वताए। दुई दिनमै तीनचार फुट हिउँ जमेको कारण यो वर्ष बढी चिसो छ। स्थानीयलाई दैनिक कामकाज गर्न पनि सकस परेको छ।

हिउँले पूरै गाउँ ढाकेको छ। आ’गो तापेर बस्नु बाहेकको विकल्प नभएको प्रअधामीले वताए। हिमाली गाउँपालिका, गौमुल गाउँपालिका, बुढिनन्दा नगरपालिका र बडिमालिका नगरपालिकाका क्षेत्रका अधिकांश विद्यालयका बालबालिका हिमपातका कारण घरमै बस्ने गरेका कारण धेरै ठाउँमा पठनपाठन गर्न नसकिएको शिक्षा समन्वय ईकाइ बाजुराले जनाएको छ।

शुक्रबारदेखि हिमाली क्षेत्रका विद्यालय ब’न्द गरिएको भएपनि केही स्थानमा भने दाउरा बालेर भएपनी पढाई सुचारु गरिएको छ। हिमाली गाँउपालिका वडा नम्बर १ २ र ३ बिच्छँयाका धेरै विद्यालय भने ब’न्द भईसकेका छन्। हिमपातका कारण मार्तडी कोल्टी आवातजावतमा अ’वरोध भएको छ।

पोरखे लेकमा बाक्लो हिउँ जमेपछी सवारी साधन समेत चल्न सकेका छैनन् भने दैनिक उपभोग्य सामान ढुवानीमा समेत समस्या भएको व्यापारी नवराज कुवँरले बताए। अघिल्लो वर्ष हिमपातका कारण पोरखेमा हिउँ जमेपछी तीन महिना सम्म सडक अ’वरुद्ध भएको थियो। यस पटक परेको हिउँकै कारण एक हप्ता पछि मात्रै सडक सञ्चालन हुनेसक्ने यातायात व्यवसायी शंकर मल्लले वताए।

यो पनी पढनुहोस : बजारमा नक्कली नोटको बिगविगी (यसरी चिनौ नक्कली र सक्कली नाेट
काठमाडौँ /पछिल्ला केही बर्षयता नेपाली नोटहरु नक्कली भेटिएपनि त्यति धेरै बजारमा आएका थिएनन् । तर पछिल्लो समय नक्कली नोटहरु धेरै बजारमा देखिन थालेका छन् । बजारमा पुगेका नोटहरु बैंकसम्म पुग्ने गरेका छन् । दैनिक १० वटा भन्दा बढी नक्कली नोटहरु बैंकसम्म पुग्ने गरेको राष्ट्र बैङ्कले जनाएको छ ।पछिल्लो समय भारतजस्तै नेपालमा पनि नक्कली नोटको धन्दा शूरु भएको छ । नक्कली नोटको पहिलो शिकार गाउँका सोझा नागरिक पर्ने गरेका छन् भने बढी ब्यस्त हुने पसलहरु पनि यसको मारमा परेका छन् ।

गतवर्ष पोखरामा विभिन्न माध्यमबाट नक्कली नोटहरू बैङ्कमा पुगेका थिए । सयौ संख्यामा आएका यस्ता नोट प्राय ५ सय र १ हजारका थिए ।नक्कली नोट कारोबार गर्नेले मौका हेरेर सर्वसाधारणसँग कारोबार गरेर झुक्याउँने गरेका छन् । जाजरकोटमा नक्कली नोट छाप्ने मेसिनसहित केही व्यक्ति पक्राउ परेका थिए । नेपाल राष्ट्र बैङ्कका मुद्रा व्यवस्थापन विभागका कार्यकारी निर्देशक लक्ष्मीप्रपन्न निरौलाले कतिपय नक्कली नोट राष्ट्र बैङ्कसम्म नै पुग्ने गरेको बताए । एक हजार र पाँच सयका नोटहरु हप्तामा एक दुई थान भेटिने गरेका छन्,- निरौलाले भने -पछिल्लो समय नक्कली नोट राष्ट्र बैङ्कसम्म पुग्न थालेका छन् ।

विशेष गरेर भीडभाड तथा घुइँचो भएका पसल, मेला, हाटबजार, जुवा अड्डा र भट्टी पसलमा बढी नक्कली नोटको कारोवार हुने गरेको छ । घुइँचो भएका ठाउँमा, हतारमा र अँध्यारो भएका बेला गरिने कारोबारमा नक्कली नोटको प्रयोग हुने गरेको राष्ट्र बैङ्कले बताएको छ । नगदमा ठुलो कारोवार नगर्न र बैङ्क प्रणालीबाट मात्र गर्न निरौलाले सुझाव दिएका छन् । अपरिचित व्यक्तिबाट कारोवार गर्दा र भीडभाडमा सतर्क रहने राष्ट्र बैङ्कले पहिलेदेखि नै सर्तक बनाइरहेको छ । नक्कली नोटको कागज चिप्लो र लुलो हुन्छ तर, सक्कलीको खस्रो र कडा हुन्छ ।

सर्वसाधारणले धेरै कुरा हेर्न नसक्ने भएकाले कागज, सुरक्षण धागो र लाली गुराँसको पानी छापकोे जानकारी पाउँदैनन् । नक्कली नोटको कारोवार गर्नेमाथी ठुलो सजाय नेपालको कानुनले गरेको छैन । फितलो कानुन भएका कारण पनि समस्या भएको मुद्रा व्यवस्थापन विभागका निर्देशक भीष्म उप्रेतीले स्वीकार बताए ।

यसरी चिन्नुस नक्कली नोट

१. सक्कली नोटको कागज कटनबाट बनेको स्तरीय, खस्रो र कडा हुन्छ भने जाली नोटको कागज छाम्दा चिप्लो र लुलो हुन्छ ।
२. नोटमा उज्यालो पर्नेगरी हेर्दा सक्कली नोटको सेतो गोेलाकार भाग, जहाँ केही लेखिएको हुँदैन, त्यहाँ लालीगुराँसको छाप स्पष्ट देखिन्छ भने नक्कली नोटमा देखिँदैन, देखिए पनि अस्पष्ट हुन्छ । नोटको दायातर्प रहेको सेतो भागको बायातर्पmको रङ्गीन आधा अक्षर (अङ्ग्रेजीमा लेखिएको एनआरबी)लाई उज्यालोतर्पm फर्काएर हेर्दा स्पष्ट देखिन्छ भने नक्कली नोटमा ती अक्षर स्पष्ट देखिँदैन ।
३. सक्कली र जाली नोटलाई कान नजीकै लगेर हल्लाएमा सक्कली नोटको आवाज कडा र खडखड गर्ने हुन्छ भने जाली नोटको आवाज कम हुन्छ ।
४. जाली नोट सक्कली नोटजस्तो खासै चहकिलो देखिँदैन । सक्कली नोटको रङ स्पष्ट र सफा गाढा हुन्छ भने नक्कली नोट हल्का, अस्पष्ट र फुङ्ङ उडेकोजस्तो देखिन्छ ।

५. नेपाल राष्ट्र बैङ्कले चलनचल्तीको नोटलाई खुम्च्याउन, दोबार्न र च्यात्न नहुने व्यवस्था गरेको छ । तर, सर्वसाधारणले शङ्का लागेको खण्डमा नक्कली नोट हो कि सक्कली भनेर पत्ता लगाउन भने नोटलाई हातले कच्याककुचुक पारेर टेबलमा छोडिदिएमा यसबाट पत्ता लगाउन सकिन्छ । यसो गरेमा सक्कली नोट हो भने विस्तारै केही फुक्छ तर नक्कली नोट छ भने कच्याक्कुचुक नै रहन्छ ।
६. नोटमा रहने सुरक्षण धागो (सेक्युरिटी थ्रेड)बारे जानकार हुन जरुरी छ । सक्कली नोटमा कागजको नोट बन्दा नै सुरक्षण धागो (नोटमा टल्कने धागो) माथि अक्षर परेको हुन्छ । तर, नक्कलीमा धागोपछि लेपका रूपमा मात्र राखेको हुनाले यस्तो देखिँदैन । नोटलाई उज्यालोतर्पm फर्काएर हेर्दा सेक्युरिटी थ्रेडमा नेपाल राष्ट्र बैङ्कको अङ्ग्रेजीमा लेखिएको एनआरबी अक्षर स्पष्ट देखिन्छ, जाली नोटमा अक्षर स्पष्ट देखिँदैन ।

७. सक्कली नोटमा रहेको स्टेप फिचर्सलाई उज्यालोमा दायाँबायाँ पार्दा एउटा छुट्टै चहक आउँछ भने जाली नोटमा यस्तो हुँदैन ।
८. बैङ्किङ च्यानलमा भने नक्कली नोट पत्ता लगाउने प्रविधिको व्यवस्था छ । यसका लागि सक्कली र जाली नोट सामान्य हिसाबले पत्ता नलागेमा नक्कली नोट पत्ता लगाउन डिटेक्टर मेशिन प्रयोग गर्न सकिन्छ । यसले नक्कली नोट फालिदिन्छ । यस्तै, युवि लाइट र मेग्निफाइङ ग्लास प्रविधिको प्रयोगबाट पनि नोट सक्कली वा नक्कली पत्ता लाग्छ ।

Comments

comments

सम्बन्धित शीर्षकहरु